در کلانشهر تهران، تردد وسایل نقلیه در بخشهای مرکزی و پررفتوآمد شهر، بدون دریافت مجوز امکانپذیر نیست. تردد در این نواحی با دو طرح «کاهش آلودگی هوا» و «طرح ترافیک» کنترل میشود. طرح کاهش آلودگی هوا در حقیقت همان طرح زوج و فرد سابق است؛ با این تفاوت که تردد خودروها دیگر بر اساس رقم آخر پلاک کنترل نمیشود، بلکه میزان تردد هر خودرو بر پایه سهمیههای فصلی، نوع معاینه فنی و ساعت ورود و خروج از محدوده، کنترل میشود. با مطالعه این مقاله بهصورت کامل و کاربردی با جزئیات طرح کاهش آلودگی هوا در سال ۱۴۰۵ آشنا میشوید و میتوانید بدون سردرگمی از این طرح استفاده کنید و در صورت نیاز، نسبت به جرایم ثبتشده اعتراض خود را ثبت کنید.
طرح آلودگی هوا یا زوج و فرد چیست؟
طرح آلودگی هوای تهران از تیرماه ۱۳۹۸ جایگزین طرح زوج و فرد سابق شد. از این طرح با نامهایی همچون «طرح کنترل آلودگی هوا»، «طرح کاهش آلودگی هوا»، «حلقه دوم طرح ترافیک» و «طرح کاهش آلودگی» یاد میشود. هدف از این طرح، همانطور که از نام آن برمیآید، کاهش آلودگی هوا در کلانشهر تهران است. در این طرح، برخلاف گذشته، زوج یا فرد بودن پلاک خودرو ملاک نیست و تردد بر اساس سهمیههای فصلی و نوع معاینه فنی کنترل میشود.
محدوده کنترل آلودگی هوای تهران
محدوده طرح آلودگی تهران، همان محدوده طرح زوج و فرد سابق است و به مناطق زیر منتهی میشود:
- از شمال: بزرگراه همت؛
- از شرق: بزرگراه امام علی (ع)؛
- از جنوب: بزرگراه بعثت؛
- از غرب: بزرگراههای چمران و نواب.
در تصویر زیر میتوانید نقشه محدوده طرح آلودگی هوا را مشاهده کنید؛ این محدوده با رنگ قرمز مشخص شده است.
ساعت طرح آلودگی هوا
طرح کنترل آلودگی هوا در روزهای شنبه تا چهارشنبه از ساعت ۶:۳۰ صبح آغاز میشود و تا ساعت ۱۸:۰۰ عصر ادامه دارد، این طرح در روزهای پنجشنبه از ساعت ۶:۳۰ صبح تا ساعت ۱۳:۰۰ اجرا میشود.
نکته: طرح کنترل آلودگی هوا در روز جمعه و تعطیلات رسمی اجرا نمیشود.
شرایط تردد در محدوده طرح آلودگی هوا
قوانین تردد در محدوده طرح آلودگی بهگونهای تدوین شده است که ضمن کنترل آلودگی هوا، تسهیلات مناسبی به ساکنین شهر تهران و مسافرین این شهر ارائه میدهد. بر اساس این مقررات، شهروندان تهرانی در هر فصل مجاز به ۲۰ روز تردد رایگان در محدوده طرح هستند، درحالیکه ساکنان سایر شهرها میتوانند تا ۱۵ روز در هر فصل بدون پرداخت هزینه، وارد این محدوده شوند. بهرهمندی از این سهمیهها منوط به ثبتنام و احراز هویت در سامانه تهران من یا شهرزاد است.
نکته: این سهمیه فقط برای ورود به محدوده طرح آلودگی هوا (حلقه دوم یا همان زوج و فرد سابق) در نظر گرفته شده است. در صورت ورود به محدوده طرح ترافیک اصلی (حلقه اول) حتی اگر سهمیه رایگان داشته باشید، باید عوارض آن را پرداخت کنید و در غیر این صورت مشمول جریمه سنگین ۵۲۲,۰۰۰ تومانی خواهید شد.
تردد برای ساکنین محدوده طرح آلودگی
برای ساکنان محدوده طرح آلودگی، امتیازات ویژهای در نظر گرفته شده است. بر اساس قوانین سال ۱۴۰۵، این افراد میتوانند یک بار قبل از ساعت ۹ صبح بهصورت رایگان از محدوده خارج شوند و یک بار بعد از ساعت ۱۶ بهصورت رایگان وارد محدوده شوند. علاوه بر این، ساکنان این محدوده از تخفیف ۵۰ درصدی در پرداخت عوارض تردد برخوردار خواهند شد. برای بهرهمندی از این امتیازات، رعایت موارد زیر الزامی است:
- ثبتنام در سامانههای رسمی: ثبتنام در سامانه «تهران من» یا «شهرزاد» و بارگذاری مدارک سکونت، شرط اصلی استفاده از این امتیازات است؛
- تخصیص به یک خودرو: این مزایا فقط برای یک خودرو بهازای هر واحد مسکونی (با یک کد پستی) فعال میشود؛
- رزرو روزانه: تردد رایگان و تخفیف ۵۰ درصدی، صرفاً در روزهایی اعمال میشود که مجوز تردد از طریق سامانه رزرو شده باشد؛
- تسویه بدهیهای شهرداری: برای استفاده از این تسهیلات، باید عوارض نوسازی، پسماند و بدهیهای سالیانه خودرو تسویه شده باشد.
تردد خودروهای مسافر در طرح آلودگی هوا
اگر مهمان شهر تهران هستید و قصد دارید با وسیله نقلیه خود در محدوده کنترل آلودگی هوا تردد کنید، میتوانید در سامانه تهران من یا شهرزاد ثبتنام و از سهمیه ۱۵ روزه تردد رایگان در هر فصل استفاده کنید. پس از اتمام سهمیه ۱۵ روزه، برای ترددهای بعدی باید عوارض طرح را از طریق حساب شهروندی خود در این سامانهها پرداخت کنید. توجه داشته باشید که ثبتنام در این سامانهها، شرط اصلی استفاده از سهمیه رایگان است و در صورت عدم ثبتنام، امکان استفاده از این تسهیلات را از دست خواهید داد.
نرخ جرایم ورود به طرح آلودگی هوای تهران
در محدوده کنترل آلودگی هوا، تا زمانی که خودرو از سهمیه فصلی خود استفاده میکند، هزینهای برای تردد در حلقه دوم پرداخت نمیشود؛ اما پس از پایان سهمیه، عوارض تردد بر اساس نرخ پایه، ساعت ورود و خروج و نوع معاینه فنی محاسبه میشود. عدد ۵۲۲ هزار تومان مربوط به ورود بدون رزرو به محدوده طرح ترافیک اصلی است.
مبلغ نهایی نرخ جریمه ورود بدون مجوز به طرح آلودگی هوا بر اساس فرمول نرخ پایه (۱۴۵ هزار تومان) × ضریب محدوده آلودگی × ساعت تردد × نوع معاینه فنی محاسبه میشود. شما میتوانید از جدول زیر برای محاسبه نرخ جریمه ورود به طرح آلودگی هوای تهران بدون مجوز استفاده کنید:
| نوع طرح | ساعت تردد | معاینه فنی | ضریب نهایی |
| فقط آلودگی | غیر اوج (۱۰ صبح تا ۴ عصر) | برتر | ۰.۶ |
| فقط آلودگی | غیر اوج (۱۰ صبح تا ۴ عصر) | عادی با دسترسی سیمفا | ۰.۶۷۵ |
| فقط آلودگی | غیر اوج (۱۰ صبح تا ۴ عصر) | عادی بدون دسترسی سیمفا | ۰.۷۵ |
| فقط آلودگی | یک ورود/خروج در اوج | برتر | ۰.۷۲ |
| فقط آلودگی | یک ورود/خروج در اوج | عادی با دسترسی سیمفا | ۰.۸۱ |
| فقط آلودگی | یک ورود/خروج در اوج | عادی بدون دسترسی سیمفا | ۰.۹ |
| فقط آلودگی | ورود و خروج در اوج | برتر | ۰.۹ |
| فقط آلودگی | ورود و خروج در اوج | عادی با دسترسی سیمفا | ۱.۰۱۲۵ |
| فقط آلودگی | ورود و خروج در اوج | عادی بدون دسترسی سیمفا | ۱.۱۲۵ |
| آلودگی + ترافیک | غیر اوج (۱۰ صبح تا ۴ عصر) | برتر | ۱.۲ |
| آلودگی + ترافیک | غیر اوج (۱۰ صبح تا ۴ عصر) | عادی با دسترسی سیمفا | ۱.۳۵ |
| آلودگی + ترافیک | غیر اوج (۱۰ صبح تا ۴ عصر) | عادی بدون دسترسی سیمفا | ۱.۵ |
| آلودگی + ترافیک | یک ورود/خروج در اوج | برتر | ۱.۴۴ |
| آلودگی + ترافیک | یک ورود/خروج در اوج | عادی با دسترسی سیمفا | ۱.۶۲ |
| آلودگی + ترافیک | یک ورود/خروج در اوج | عادی بدون دسترسی سیمفا | ۱.۸ |
| آلودگی + ترافیک | ورود و خروج در اوج | برتر | ۱.۸ |
| آلودگی + ترافیک | ورود و خروج در اوج | عادی با دسترسی سیمفا | ۲.۰۲۵ |
| آلودگی + ترافیک | ورود و خروج در اوج | عادی بدون دسترسی سیمفا | ۲.۲۵ |
نحوه استعلام جریمه طرح آلودگی هوا
برای استعلام جریمه طرح کاهش آلودگی هوا، راههای مختلفی وجود دارد؛ اما اگر بهدنبال روش سادهای هستید که فقط با ارائه شماره پلاک خودرو و در سریعترین زمان ممکن بتوانید جرایم طرح آلودگی را مشاهده و پرداخت کنید، پیشنهاد میکنیم به سامانه یا اپلیکیشن پیشخوان۲۴ مراجعه کنید.
نحوه استعلام جریمه طرح کنترل آلودگی هوا از پیشخوان۲۴ به این صورت است که باید:
- در میان خدمات خودرو و موتور، سرویس «جریمه طرح ترافیک» را انتخاب کنید؛
- شماره پلاک خودرو خود را وارد و دکمه استعلام را بزنید؛
- جرایم طرح آلودگی و ترافیک را مشاهده و بهصورت تجمیعی یا موردی آنها را پرداخت کنید.
با مراجعه پیشخوان۲۴ میتوانید سایر تخلفات رانندگی را نیز استعلام و پرداخت کنید؛ پرداخت جریمه از این سامانه بسیار ساده است و فقط با چند کلیک انجام میشود.
چگونگی خرید طرح آلودگی هوای تهران
برای تردد در محدوده طرح آلودگی و طرح ترافیک، حتما باید در سامانه تهران من یا شهرزاد ثبتنام کنید، در غیر این صورت مشمول پرداخت جریمه میشوید. ثبتنام در سامانه تهران من به این صورت است که باید:
- به سامانه تهران من به آدرس tehran.ir مراجعه کنید؛
- در قسمت بالا و سمت چپ صفحه، گزینه ثبتنام را انتخاب کنید؛
- شماره موبایل خود و کد امنیتی پیامکشده را وارد کنید؛
- در صفحه جدید، مشخصات خود را وارد کنید؛
- در این مرحله باید نام کاربری و رمز عبور خود را مشخص و روی گزینه «دریافت کد تایید» کلیک کنید؛
- کد تایید ۶ رقمی پیامکشده به تلفن همراه خود را وارد و گزینه «ثبتنام در تهران من» را انتخاب کنید.
- در ادامه در بخش «درج خودرو»، اطلاعات خودروهای تحت تملک خود را وارد کنید؛
- کیف پول شهروندی خود را شارژ کنید؛
- در قسمت «خدمتهای حملونقل»، «طرح ترافیک» را انتخاب و اطلاعاتی نظیر روز، ساعت ورود و خروج به محدوده طرح را وارد کنید تا رزرو طرح نهایی شود.
برای رزرو طرح ترافیک در سامانه شهرزاد نیز باید مراحل مشابهی را طی کنید؛ ابتدا در سامانه شهرزاد به آدرس shahrzadcity.ir ثبتنام و اطلاعات خودرو خود را وارد کنید، کیف پول شهروندی خود را شارژ و در پایان، طرح ترافیک مورد نظر را خریداری کنید.
تاثیر معاینه فنی در خرید طرح آلودگی هوا
داشتن معاینه فنی معتبر خودرو برای تردد در محدوده طرح آلودگی و طرح ترافیک الزامی است. در صورت نداشتن معاینه فنی، پلاک شما توسط دوربینها ثبتوضبط میشود و خودروی شما مشمول جریمه روزانه ۵۰,۰۰۰ تومانی به ازای هر روز تردد خواهد شد. همچنین نوع معاینه فنی خودرو، در نرخ خرید طرح تاثیر میگذارد. در صورت داشتن معاینه فنی برتر، میتوانید رزرو طرح را با ۳۰ درصد تخفیف انجام دهید. خودروهای دارای معاینه فنی عادی نیز مشمول تعرفهای ۲۵ درصد بیشتر نسبت به خودروهای دارای معاینه فنی برتر هستند. با استعلام معاینه فنی میتوانید مطمئن شوید که مجاز به تردد در طرح آلودگی هوا هستید یا خیر.
تفاوت طرح آلودگی هوا و طرح ترافیک
گاهی پیش میآید که طرح کنترل آلودگی هوا و طرح ترافیک با هم اشتباه گرفته میشوند؛ درحالیکه این دو طرح مجزا بوده و هرکدام مقررات خاص خود را دارند. تفاوتهای اساسی این دو طرح، از محدوده اجرای آنها گرفته تا نرخ طرحر ترافیک و آلودگی هوا، آنها را از یکدیگر متمایز میکند؛ البته مبلغ جریمه هر دو این طرحها ازطریق خدمت جریمه طرح ترافیک پیشخوان۲۴ قابلپرداخت است.
در جدول زیر میتوانید تفاوتهای کلیدی طرح کاهش آلودگی هوا و طرح ترافیک را مشاهده کنید:
|
نوع طرح |
طرح کاهش آلودگی هوا |
طرح ترافیک |
|
هدف |
کاهش آلودگی هوا |
کاهش میزان ترافیک و ازدحام در مرکز شهر |
|
محدوده اجرا |
وسیعتر و فراتر از مرکز شهر (حلقه دوم) |
محدوده مرکزی و متراکم شهر (حلقه اول) |
|
ساعت اجرا |
شنبه تا چهارشنبه از ۶:۳۰ صبح تا ۱۸ و پنجشنبه تا ۱۳ |
شنبه تا چهارشنبه از ۶:۳۰ صبح تا ۱۸ (پنجشنبهها اجرا نمیشود) |
برای آشنایی بیشتر با طرح ترافیک پیشنهاد میکنیم مقاله طرح ترافیک تهران مطالعه کنید.
اعتراض به جریمه طرح آلودگی هوا
گاهی اوقات ممکن است بهدلیل خطای سیستمی یا اشتباه در پلاکخوانی، بدون اینکه در محدوده طرح آلودگی ترددی داشته باشید، جریمه شوید یا مبلغ جریمه بیش از مقداری باشد که در قانون تعیین شده است. در چنین مواقعی، این امکان برای شما فراهم شده که با مراجعه به بخش پشتیبانی سامانه تهران من یا شهرزاد و با ثبت تیکت، اعتراض خود را ثبت کنید. همچنین میتوانید بهصورت حضوری به یکی از مراکز اجرائیات پلیس راهور یا دفاتر پلیس +۱۰ مراجعه کرده و مدارک لازم (کارت خودرو، برگ سبز، گواهینامه و کارت ملی) را بههمراه داشته باشید تا فرم اعتراض را تکمیل کنید.
جمعبندی
در پایان این بررسی جامع، دوباره تأکید میکنیم که تردد در محدودههای ترافیکی، منوط به داشتن مجوز معتبر است؛ بنابراین، حتما قبل از تردد در این محدودهها، با مراجعه به سامانههای تهران من و شهرزاد، برای خرید طرح آلودگی هوا یا رزرو سهمیه رایگان اقدام کنید. عدم رعایت این قانون و تردد بدون مجوز، جرایم سنگینی در پی خواهد داشت که مبلغ آن در سال ۱۴۰۵ بر اساس نرخ پایه ۲۰۰ هزار تومانی و با اعمال ضرایب مختلف محاسبه میشود. در صورت جریمهشدن و عدم پرداخت بهموقع جریمهها، جریمه سوابق تخلفات شما تا دو برابر افزایش پیدا میکند. برای مدیریت جرایم طرح آلودگی هوا و همچنین مدیریت خلافی خودرو، میتوانید از سامانههای معتبری همچون پیشخوان۲۴ استفاده کنید.
نظرات کاربران