مهم‌ترین نکات قبل از معامله خودرو برای خریدار و فروشنده چیست؟

معامله خودرو یک اقدام دوطرفه است که هم برای خریدار و هم برای فروشنده نکات و چالش‌های زیادی دارد؛ به‌ویژه اینکه هرساله قوانین درحال تغییر است. در قانون جدید خرید و فروش خودرو سال ۱۴۰۵، توجه به مواردی مثل پرداخت مالیات نقل‌وانتقال پیش از تعویض پلاک، اعتبار برگ سبز به‌عنوان سند مالکیت، تسویه بدهی‌های خودرو و ثبت دقیق تعهدات طرفین در قرارداد اهمیت بیشتری پیدا کرده است.

اگر خریدار بدون بررسی دقیق مدارک، بدهی‌ها، وضعیت رهن یا توقیف خودرو معامله کند، ممکن است حین تعویض پلاک متوجه مشکلاتی مثل توقیف بودن خودرو شود یا بر سر مالکیت خودرو دچار مشکل شود. همچنین اگر فروشنده بدون دریافت کامل مبلغ یا تنظیم قرارداد واضح و دقیق، خودرو را تحویل دهد، احتمال متضرر شدنش وجود دارد. در ادامه، مهم‌ترین نکات خرید و فروش خودرو، شرایط فسخ معامله و اشتباهات رایج را مرور می‌کنیم تا با آگاهی بیشتری معامله کنید.

نکات مهم در خرید خودرو برای خریدار

خرید خودرو اقدام مهمی است که برای برخی حکم سرمایه‌گذاری دارد. در معاملات خودرو مسائل حقوقی زیادی وجود دارد که بدون آگاهی از آن‌ها ممکن است دچار مشکل شوید. بنابراین کسب آگاهی چه برای خرید خودرو دست دوم و چه برای خرید خودرو صفر الزامی است.

نکات حقوقی خرید خودرو دست دوم

در خرید خودروهای دست‌دوم علاوه‌بر مسائل فنی و کنترل سلامت خودرو، نکات حقوقی نیز اهمیت زیادی دارد؛ آیا شما حاضرید خودروی سالمی که مشکل حقوقی دارد را خریداری کنید؟ قطعا خیر. بنابراین نکات زیر را به خاطر بسپارید تا حین خرید خودرو از چالش‌های احتمالی در امان باشید.

بررسی سلامت خودرو

در خرید خودرو دست‌دوم سلامت خودرو ازنظر فنی و ظاهری اهمیت زیادی دارد. حتی ممکن است خودرو ازنظر ظاهری بدون مشکل باشد اما ازنظر فنی مشکل جدی داشته باشد. بسیاری از این مشکلات فنی حین خرید شاید مشخص نباشد و در طول مدت استفاده از خودرو، بروز کند؛ مانند شکستگی شاسی خودرو، ایرادات فنی مربوط به تصادف‌های قبلی که ممکن است در جریان نباشید و… . برای پیشگیری از خرید چنین خودروهایی، پیش از هرکاری خودرو را کارشناسی کنید؛ یا خودرو را به مراکز کارشناسی در سطح شهر ببرید یا حین بازدید خودرو، یک کارشناس قابل اعتماد را با خود همراه کنید.

بررسی دقیق مدارک خودرو و فروشنده

یکی از اولین اقداماتی که قبل از خرید خودرو باید انجام دهید، بررسی مدارک ماشین و مالک است (درصورت امکان قبل از کارشناسی و بررسی‌های فنی). این موضوع از دو جهت اهمیت دارد؛ یک اینکه مشکل حقوقی نداشته باشد، دو اینکه مطمئن می‌شوید مدارک کامل است یا خیر. درصورت وجود هرگونه مشکل در مدارک خودرو دیگر نیاز به انجام کارشناسی، تنظیم قولنامه و پرداخت هزینه‌های بیشتر نیست.

این مدارک عبارت‌اند از برگ سبز، کارت ماشین، برگه معاینه فنی، بیمه شخص ثالث، سند کمپانی.

اطمینان از تسویه بدهی‌های خودرو

در پاسخ به سوال مالیات نقل و انتقال خودرو به عهده کیست باید بگوییم که مسئولیت پرداخت بدهی‌های خودرو تا قبل از انتقال سند، بر عهده فروشنده است. بنابراین خریداران قبل از تعویض پلاک و انتقال سند حتما رسید تسویه مالیات شهرداری، خلافی‌ جریمه طرح ترافیک و مالیات نقل و انتقال را از فروشنده تحویل بگیرند. همچنین می‌توانید با استعلام خلافی خودرو از درستی رسیدها مطمئن شوید.

درصورت تعویض پلاک وکالتی، هزینه وکالت نیز با فروشنده است. پرداخت هزینه حق‌اثبت و انتقال سند رسمی توافقی است. در خرید خودرو دست دوم حتما جزئیات مربوط به پرداختی‌ها را با اشاره به طرف مسئول، در قرارداد ذکر کنید.

نکته: هزینه کارشناسی و تعویض پلاک با خریدار است.

خرید خودروهای در رهن

خودروهای در رهن نسبت به خودروهای با سند شش دانگ، معمولا با قیمت کمتری معامله می‌شود و همین موضوع شاید برخی افراد را فریب دهد. درحالی‌که نمی‌دانند کارخانه سازنده تا زمانی که سند خودرو در رهن باشد و اقساط آن کامل پرداخت نشود، می‌تواند خودرو را پس بگیرد؛ تنها زمانی خریدار مالک رسمی خواهد بود که خودرو، فک رهن شود. بنابراین برای خرید این خودروها تنظیم قولنامه دستی کافی نیست؛ هم فروشنده باید ازطرف سازنده خودرو یا شرکت لیزینگ، وکالت‌نامه رسمی داشته باشد و هم قرارداد فروش باید در دفاتر رسمی، ثبت شده باشد.

در قرارداد خرید و فروش خودرو در رهن باید همه موارد زیر ذکر شود:

• همه جزئیات مربوط به فروشنده، خودرو، کارخانه سازنده یا شرکت لیزینگ؛
• تاریخ فک رهن؛
• زمان تعویض پلاک؛
• طریقه پرداخت ضرر و زیان خریدار (درصورت محقق نشدن تعهدات فروشنده).

خرید خودروهای وکالتی

خرید خودروهای وکالتی نیز مانند خودروهای در رهن، چالشی است و توصیه نمی‌شود؛ مگر اینکه وکالت‌نامه تنها برای تعویض پلاک باشد. در چنین حالتی هم حتما از تسویه بدهی‌های خودرو و نداشتن مشکل توقیفی مطمئن شوید. ازجمله مشکلاتی که هنگام تعویض پلاک موجب توقیف خودرو می‌شود عبارت‌اند از:

• ممنوع‌المعامله بودن فروشنده؛
• داشتن مشکل منکراتی؛
• عدم مطابقت شماره شاسی، موتور یا اتاق با سند رسمی خودرو؛
• صدور حکم توقیف قضایی (به دلایلی مثل عدم پرداخت مهریه، ارتکاب جرم، داشتن بدهی و…)؛

بررسی ممنوع‌المعامله بودن فروشنده

درصورت ممنوع‌المعامله بودن فروشنده، تعویض پلاک انجام نمی‌شود و حتی احتمال توقیف خودرو هم وجود دارد. بنابراین پیش از معامله حتما استعلام اعتبار معاملاتی فروشنده را بگیرید. فروشنده‌ای که ممنوع‌المعامله باشد، اگر به شما وکالت هم بدهد، فاقد اعتبار است و عملا کاربردی ندارد.

تنظیم مبایعه‌نامه پیش از انتقال سند

یکی از اقداماتی که برای خرید خودرو دست دوم به خریداران توصیه می‌شود بعد از بررسی فنی و حقوقی خودرو انجام دهند، تنظیم مبایعه نامه خودرو با فروشنده است. به موجب این قرارداد، هردو طرف معامله تعهداتی خواهند داشت و باید به آن‌ها عمل کنند. مهم‌ترین مواردی که در این قرارداد باید ذکر شود، عبارت‌اند از:

• مشخصات کامل فروشنده اعم از کد ملی، تاریخ تولد، محل صدور شناسنامه، شماره تماس و نشانی دقیق محل سکونت؛
• مشخصات کامل خودرو با جزئیاتی مانند مدل، رنگ، سال تولید، وسایل، تجهیزات، نوع مصرف سوخت (تک سوخت یا دوگانه‌سوز) و… ؛
• زمان تحویل خودرو، بیمه‌نامه و کارت سوخت؛
• زمان و نحوه تعویض پلاک که وکالتی است یا خیر؛
• قیمت نهایی که بین طرفین توافق شده است و نحوه پرداخت هزینه ازطرف خریدار؛
• نحوه پرداخت بدهی‌های خودرو اعم از خلافی، مالیات و… ؛
• شرایط فسخ معامله؛
• و سایر موارد توافقی بین طرفین.

استعلام بیمه شخص ثالث

خودروهای کارکرده همگی باید بیمه شخص ثالث داشته باشند. نکته‌ای که حین خرید باید به آن دقت کنید، مدت اعتبار آن است. اگر خودرویی را خریداری کنید که اعتبار بیمه شخص ثالث آن رو به اتمام باشد، باید هزینه آن را هم مازاد بر هزینه خرید خودرو در نظر بگیرید. پس حتما پیش از نهایی کردن معامله استعلام بیمه شخص ثالث خودرو را بگیرید. همچنین در این شرایط قیمت خودروی مورد نظرتان را با سایر مدل‌های مشابه که اعتبار بیمه بیشتری دارند، مقایسه کنید. اگر قیمت، منصفانه نبود با فروشنده در مورد آن صحبت کنید.

نکات مهم در خرید خودرو صفر

شاید فکر کنید که خرید خودرو صفر ساده و کم‌دردسرتر از خودروهای دست‌دوم است؛ اما نه آنقدر که انتظار دارید! برای خرید خودرو صفر نیز لازم است برخی نکات را در نظر بگیرید.

توجه به شرایط پرداخت و تحویل خودرو

پیش از اقدام به خرید خودرو صفر، حتما شرایط تحویل و نحوه پرداخت پول در معاملات خودرو را به دقت بررسی کنید؛ مانند نحوه پرداخت، نحوه تقسیط، تعداد چک‌ها، موعد پرداخت، موعد تحویل، شرایط انصراف، سود مشارکت، جریمه تاخیر تحویل خودرو، تسهیلات موجود و… . از امضای قراردادهایی که شرایط تحویل خودرو و جزئیات مذکور در آن مبهم است، جدا خودداری کنید.

همچنین ممکن است در قرارداد خودروهای صفر از اصطلاحات فنی و حقوقی استفاده شود که برای شما آشنا نباشد. در این شرایط می‌توانید حتی از یک مشاور حقوقی کمک بگیرید.

نکات خرید خودرو از نمایشگاه

برای خرید خودرو صفر از نمایشگاه حتما کمی با خودرو رانندگی کنید تا از نو بودن آن مطمئن شوید. معمولا نیازی به کارشناس نیست؛ مگر اینکه متوجه مشکلی در سیستم و عملکرد خودرو شوید. همچنین اگر تجربه و تخصص کافی در زمینه خرید خودرو ندارید، می‌توانید از ابتدا یک کارشناس را با خود همراه کنید.

تحویل خودرو در زمان مناسب روز

برای تحویل خودرو بهتر است تا زمانی که هوا تاریک نشده مراجعه کنید (ترجیحا قبل از ظهر). در این وقت روز، نور کافی وجود دارد و به شما این امکان را می‌دهد که با دقت کامل تجهیزات و بدنه خودرو را بررسی کنید.

در نظر گرفتن هزینه بیمه خودرو

هرچه مدل خودرو بالاتر و سال تولید آن جدیدتر باشد، گران‌تر و در نتیجه هزینه بیمه آن نیز بیشتر است. ازآنجایی‌که داشتن بیمه شخص ثالث الزامی است، حتما توان مالی خود را برای خرید خودرو در نظر بگیرید.

بررسی تفاوت قیمت بازار آزاد و کارخانه

قیمت خودرو در بازار آزاد همواره بیشتر از کارخانه است اما در مقابل نیازی به انتظار برای تحویل خودرو یا ثبت‌نام ندارد. همین عوامل گاهی خریداران را به سمت بازار آزاد سوق می‌دهد تا با دردسر کمتر خودروی دلخواه خود را خریداری کنند. بنابراین پیش از خرید این اختلاف قیمت را بررسی کنید و براساس اولویت خود (زمان یا هزینه) تصمیم بگیرید.

نکات حقوقی فروش خودرو برای فروشندگان

در خرید و فروش خودرو، برای فروشندگان نیز برخی نکات وجود دارد که باید از نظر قانونی نسبت به آن‌ها آگاه باشید. برخی از مهم‌ترین آن‌ها عبارت‌اند از:

• پرداخت مالیات نقل و انتقال خودرو و مالیات شهرداری بر عهده فروشنده است و باید قبل از انتقال سند انجام شود؛
• استعلام خلافی را بگیرید، درصورت وجود بدهی آن را تسویه کنید و رسید مربوطه را به خریدار تحویل دهید؛
• برای قرار با خریدار، مکان عمومی را انتخاب کنید که امنیت بیشتری دارد؛
• برای رفع هرگونه ابهام و پیشگیری از مشکلات احتمالی در روند فروش خودرو کارکرده، مدارک شناسایی خود، مدارک خودرو و مستنداتی که نشان‌دهنده مالکیت قانونی خودرو باشد را به خریدار نشان دهید؛
• برای خودروهای نو، فاکتور خرید مدرک معتبری است که درصورت نیاز باید آن را ارائه کنید؛
• با تنظیم قرارداد فروش و تعیین همه جزئیات مربوط به خودرو و تعهدات طرفین معامله در آن، می‌توانید حقوق قانونی خود را به‌عنوان فروشنده خودرو حفظ کنید؛
• پرداخت هزینه تعویض پلاک با خریدار است و نیاز نیست شما هزینه‌ای برای آن  پرداخت کنید؛
• برای تعویض پلاک لازم است همراه خریدار، به مراکز مربوطه مراجعه کنید اما درصورت عدم امکان حضور، می‌توانید یک وکالت‌نامه به خریدار بدهید تا از جانب شما مراحل لازم را طی کند.

اشتباهات رایج در معامله خودرو

در اکثر معاملات خودرو، برخی ریسک و چالش‌ها مطرح است که خریدار و فروشنده باید به آن‌ها توجه کنند. در غیر این صورت احتمال کلاهبرداری و متضرر شدن هردو طرف وجود دارد.

• معامله در نواحی دور از شهر یا پارکینگ‌های خلوت را فراموش کنید! بهترین مکان برای بازدید و معامله خودرو با افراد غریبه، اماکن عمومی و دارای دوربین مداربسته است؛
• برخی از سودجویان با چندین حساب کاربری، آگهی خودروها را با قیمتی کمتر از حد واقعی درج می‌کنند که این باعث می‌شود فروشنده خودرو را با قیمت ارزان‌تر بفروشد؛
• برخی از خریدارها، فردی را به‌عنوان کارشناس با خود می‌آورند و با ایرادهای ساختگی سعی در کاهش قیمت خودرو دارند؛
• بسیاری از خریداران هم با اعتماد به حرف فروشنده، بدون کارشناسی، معامله را انجام می‌دهند و پس از استفاده متوجه مشکلات خودرو می‌شوند؛
• یکی دیگر از اشتباهات رایج، تنظیم قرارداد با جملات مبهم و دوپهلو است که می‌تواند برای هردو طرف معامله مشکل‌ساز باشد؛
• اکثر مواقع فروشندگان بدون بررسی مدارک هویتی خریدار، معالمه خودرو را انجام می‌دهند، درحالی‌که بسیاری از کلاهبرداری‌ها به‌دلیل مغایرت هویت خریدار با امضاکننده و صاحب کارت بانکی اتفاق می‌افتد؛
• یکی از اشتباهات خریداران، اعتماد بیش‌ازحد به فروشندگان برای پرداخت بدهی‌های خودرو است. برای اطمینان از تسویه کامل بدهی‌ها بد نیست استعلامات قبل از خرید خودرو (برای خلافی، عوارض آزادراهی، مالیات و…) را بگیرید؛
• در مواردی دیده می‌شود که فروشنده پیش از دریافت کامل مبلغ، خودرو را به خریدار تحویل داده و مدارک مربوطه را هم امضا می‌کند که بسیار اشتباه و پرخطر است؛
• اگر خریدار تقاضای پرداخت چکی داشته باشد، فقط باید چک رمزدار قبول کنید که پرداخت آن ازطرف بانک تضمینی است؛
• فروشنده می‌تواند تخفیف بیمه خود را به خودروی جدید خود یا یکی از اعضای خانواده (همسر، والدین یا فرزندان) منتقل کند اما بسیاری از فروشندگان این را نمی‌دانند و هزینه بیشتری بابت بیمه شخص ثالث می‌پردازند؛
• گاهی فروشندگان پیش از بازدید خودرو، تقاضای بیعانه از خریداران دارند که اغلب کلاهبرداری است و نباید اعتماد کنید؛
• اگر فروشنده برای پرداخت کامل هزینه خودرو، قبل از نهایی شدن مراحل فروش خودرو و تعویض پلاک، اصرار داشت، شک کنید! ممکن است خودرو سرقتی یا توقیفی باشد، شماره شاسی و بدنه باهم مغایرت داشته باشد یا در رهن باشد؛
• خط‌خوردگی مبایعه‌نامه را نادیده نگیرید و در پایان متن قرارداد، علت را دقیق و کامل بنویسید، برای پیشگیری از مشکلات احتمالی همه امضاکنندگان باید به‌شکل مکتوب تاکید کنند که خط‌خوردگی برای قبل از امضا است.

برای سهولت فرایند معامله خودرو و مواجهه با مشکلات کمتر، از ثبت قرارداد تا انتخاب مرکز تعویض پلاک، می‌توانید از سرویس معامله آنلاین خودرو استفاده کنید.

شرایط فسخ قولنامه ماشین

در همه قراردادهای معامله خودرو، شرایط فسخ ذکر می‌شود اما برخی شرایط حقوقی نیز وجود دارد که با نام خیارات شناخته می‌شود و می‌تواند معامله را باطل کند. در بسیاری از قراردادها، بندی به نام «اسقاط کافه خیارات» وجود دارد که به موجب آن، فروشنده و خریدار نمی‌توانند معامله را فسخ کنند. اما این شرایط یا خیارات فسخ چیست؟

جمع‌بندی

جزئیات و نکات زیادی برای معامله خودرو وجود دارد که آگاهی از آن‌ها برای همه خریداران و همه فروشندگان لازم است. برخلاف تصور عموم، در خرید خودروهای صفر نیز نکات زیادی نهفته است. در این مطلب سعی کردیم به همه این نکات مهم بپردازیم تا حین معامله با مشکلات کمتری مواجه شوید.

یکی از اقدامات مهمی که قبل از معامله خودرو باید انجام دهید، استعلام سوابق خودرو است. زیرا شما را از مشکلات قضایی و حقوقی که ممکن است برای خودرو ثبت شده باشد، آگاه می‌کند. بنابراین قبل از نهایی کردن معامله، حتماً از طریق استعلام سوابق، وضعیت واقعی خودرو را بررسی کنید تا با اطمینان بیشتری تصمیم بگیرید.