پیامک بانکیتان را باز میکنید و عدد واریزی یارانه را میبینید: ۳۰۰ هزار تومان برای هر نفر! دیروز، همسایهتان که ماشین مدلبالاتری دارد، با خوشحالی گفت که یارانهشان هنوز ۴۰۰ هزار تومانی است و جزو دهکهای اول تا سوم هستند. این سؤال در ذهنتان میپیچد: «چرا یارانه من و خانوادهام با بقیه فرق دارد؟ مگر همه ما در یک شرایط اقتصادی نیستیم؟» خوشبختانه، مقدار یارانه هر خانوار در سال ۱۴۰۵ اصلاً تصادفی یا مبهم نیست.
دولت معیارها را شفافتر کرده و از مدل قدیمی دهکبندی فاصله گرفته است. حالا معیار دهک بندی یارانه، به سطح درآمد واقعی و داراییهای مشخص بستگی دارد. در این مطلب از مجله پیشخوان24 به تقسیم دهک بندی یارانه، درآمد دهک ها، معیار تعیین دهک و موضوعات مرتبط میپردازیم.
نحوه محاسبه دهک خانوار
طبق اعلام وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، محاسبه دهک خانوار طبق دهکبندی سنتی انجام نمیشود؛ بنابراین، از دیماه ۱۴۰۴، دهکبندی بهعنوان معیار اصلی حذف یا پرداخت یارانه حذف شده است. حالا معیارهای اصلی شامل موارد زیر هستند:
- سطح درآمد ماهانه خانوار (طبق سقفهای درآمدی و براساس تعداد اعضا)
- ارزش واحد مسکونی (بالای ۵۰ میلیارد تومان)
- ارزش خودرو (بالای ۵ میلیارد تومان)
- مجموع داراییهای اقتصادی خانوار
جدول بررسی دهکهای درآمدی سال 1405
این تغییرات براساس مصوبه هیئت وزیران (آییننامه مصوب آذر ۱۴۰۴) اجرا میشوند تا تمرکز روی حمایت از خانوارهای واقعاً نیازمند باشد؛ اگر هنوز به دهک خودتان شک دارید، با استعلام دهک بندی مطمئن شوید. در جدول زیر، وضعیت دهکها را براساس معیارهای درآمدی مشاهده میکنید:
|
دهک |
سطح درآمد دهک ها (برای نمونه ۴ نفره) |
وضعیت یارانه نقدی فعلی |
توضیح کلی |
|
دهک ۱ تا ۳ |
بسیار پایین تا متوسط (کمتر از حدود ۳۰ تا ۴۰ میلیون تومان) |
کامل (۴۰۰ هزار تومان به ازای هر نفر) |
کمدرآمدترین گروه؛ اولویت دریافت کالابرگ و حمایت ویژه |
|
دهک ۴ تا ۷ |
متوسط (حدود ۴۰ تا ۴۸ میلیون تومان یا کمتر) |
پایه (۳۰۰ هزار تومان به ازای هر نفر) |
یارانه ادامه دارد؛ قشر متوسط جامعه |
|
دهک ۸ تا ۱۰ |
متوسط روبهبالا تا مرفه (بالای ۴۸ میلیون برای خانوار ۴ نفره با دارایی بالا) |
معمولاً حذف یا محدود به دریافت کالابرگ |
حذف از لیست یارانهبگیران؛ در صورت افزایش درآمد یا داراییها از سقف مجاز (خانه ۵۰ میلیاردی یا خودرو ۵ میلیاردی) |
دهک ۱ چه کسانی هستند؟
دهک ۱، پایینترین گروه درآمدی جامعه است و شامل خانوارهایی میشود که کمتر از 30 میلیون تومان درآمد ماهانه دارند. افراد تحت پوشش نهادهای حمایتی (بهزیستی، کمیته امداد امام خمینی و …)، کارگران فصلی، سالمندان بدون حقوق بازنشستگی و … در این گروه قرار میگیرند؛ حتی بسیاری از خانواری که جزو دهک 1 هستند، معمولاً هیچ دارایی قابل توجهی مثل خانه یا خودرو ندارند. این گروه مبلغ ۴۰۰ هزار تومان یارانه دریافت میکند. در ضمن این افراد علاوهبر یارانه نقدی، اولویت تخصیص کالابرگ و طرحهای ویژه نیز هستند.
دهک ۲ چه کسانی هستند؟
دهک ۲ هم جزو خانوارهای کمدرآمد است، اما وضعیت بهتری نسبت به دهک ۱ دارد. این خانوارها معمولاً درآمد حداقلی از کارگری، مشاغل آزاد کمدرآمد یا حقوق پایین کارمندی دارند و هزینههای زندگیشان با سختی تأمین میشود. این گروه هم معمولاً داراییهای بزرگ ندارند و ۴۰۰ هزار تومان یارانه به ازای هر نفر میگیرند.
دهک ۳ چه کسانی هستند؟
دهک ۳ خانوارهایی با درآمد پایین تا متوسط هستند که زندگی روزمرهشان با چالش همراه است؛ البته دهک سه ثبات بیشتری نسبت به دو دهک پایینتر از خودش دارد. مثلاً ممکن است که یک یا دو نفر شاغل با حقوق پایه در خانوار این دهک وجود داشته باشند. این گروه یارانه ۴۰۰ هزار تومانی میگیرد.
دهک ۴ چه کسانی هستند؟
دهک ۴ وارد گروه متوسط پایین میشود. خانوارهای دهک ۴ معمولاً درآمد مناسبی از حقوق کارمندی یا مشاغل آزاد دارند؛ اما هنوز تحت فشار اقتصادی هستند. یارانه اعضای خانوار دهک چهارم، ۳۰۰ هزار تومان بهازای هر نفر است و همچنان مشمول یارانه نقدی و کالابرگ هستند.
دهک ۵ چه کسانی هستند؟
دهک ۵ نماینده خانوارهای متوسط جامعه است که درآمد ماهانهشان اجازه پرداخت هزینههای اولیه زندگی را میدهد؛ اما پسانداز یا داراییهای لوکسی ندارند. افراد این دهک یارانه ۳۰۰ هزار تومانی دریافت میکنند.
دهک ۶ چه کسانی هستند؟
دهک ۶ خانوارهای متوسط روبهبالا هستند که درآمد مناسبی دارند. دهکششمیها احتمال دارد داراییهایی مثل خانه و خودرو داشته باشند. یارانه ماهانه اعضای خانوار در این دهک، ۳۰۰ هزار تومان است.
دهک ۷ چه کسانی هستند؟
دهک ۷ شامل خانوارهایی میشود که با درآمد خوب زندگی نسبتاً مرفهی دارند. احتمالاً افراد این دهک صاحب خانه و خودرو هستند و هزینههای زندگیشان بدون مشکل تأمین میشود. یارانه ۳۰۰ هزار تومانی دریافت میکنند، اما اگر ارزش داراییهایشان از سقف تعیینشده عبور کند، از لیست یارانهبگیرها حذف میشوند.
دهک ۸ چه کسانی هستند؟
دهک ۸ خانوارهای پردرآمد محسوب میشوند که درآمد ماهانه خوب دارند. افراد این دهک دارایی قابل توجه (خانه یا خودرو) نیز دارند و طبق اعلام دولت قرار نیست که یارانه دریافت کنند.
دهک ۹ چه کسانی هستند؟
دهک ۹ شامل افراد با درآمد و دارایی بالا است که چندین دارایی، سفرهای خارجی یا تراکنشهای بانکی بالا دارند. یارانه نقدی این دهک معمولاً قطع شده است.
دهک ۱۰ چه کسانی هستند؟
دهک ۱۰ پردرآمدترین و ثروتمندترین گروه جامعه است که درآمد و دارایی بسیار ارزشمندی دارند؛ ازجمله خانههای لوکس، خودروهای گرانقیمت و غیره. یارانه نقدی این دهک کاملاً حذف شده است و هیچگونه حمایت نقدی از طرف دولت دریافت نمیکنند. تمرکز دولت روی حذف این دهک برای تأمین منابع حمایت از دهکهای پایین است.
تا چه دهکی یارانه تعلق میگیرد؟
درحالحاضر (فروردین ۱۴۰۵)، یارانه نقدی و معیشتی به خانوارهای دهک اول تا هفتم تعلق میگیرد؛ دهکهای ۸ تا ۱۰ حذف شدهاند. البته مقدار یارانه برای همه دهکها یکسان نیست و هرچه دهک پایینتر باشد، مبلغ بیشتری میگیرد.
برای مثال، فرض میکنیم که خانواده ۴ نفرهای مجموع درآمد ماهانهاش (حقوق، سود سپرده و غیره) حدود ۴۵ میلیون تومان است؛ این خانواده همچنان یارانه ۳۰۰ هزار تومانی بهازای هر نفر دریافت میکند. اما اگر مجموع درآمدش به ۵۰ میلیون تومان برسد، یارانه ماهانه قطع میشود. این یعنی عملاً یارانه نقدی تا دهکهای پایین و متوسط ادامه دارد، اما دهکهای بالا معمولاً حذف شدهاند.
تاثیر دهک معیشتی بر کالابرگ و یارانه دریافتی
مهمترین تاثیر دهک معیشتی این است که دهکهای پایین (۱ تا ۷) همچنان مشمول کالابرگ الکترونیکی با اعتبار بالاتر هستند؛ اما دهکهای بالاتر از آن محروم میشوند یا اعتبار کمتری میگیرند. سایر تاثیرات دهک معیشتی روی کالابرگ و یارانه شامل موارد زیر هستند:
- تفاوت در مبلغ یارانه نقدی پایه (۴۰۰ هزار تومان برای دهکهای ۱ تا ۳ و ۳۰۰ هزار تومان برای دهکهای ۴ تا ۷)
- اولویت دهکهای ۱ تا ۷ در طرحهای ویژه مثل یسنا (حمایت از کودکان زیر ۲ سال)
- امکان افزایش اعتبار کالابرگ در صورت تورم بیشتر برای دهکهای پایین
- دریافت یارانه برای کودکان دچار سوءتغذیه در دهکهای ۱ تا ۵
- حذف یا محدودیت کالابرگ برای خانوار دهکهای ۸ و ۹ و ۱۰
نحوه اعتراض به دهک معیشتی
اگر فکر میکنید دهک یا وضعیت معیشتیتان اشتباه محاسبه شده و یارانهتان کم یا قطع شده است، اعتراض کنید تا اطلاعاتتان بازبینی شود. درحالحاضر، ثبت اعتراض از طریق سامانه وزارت کار امکانپذیر نیست و باید از اپلیکیشن شمیم برای اعتراض به دهک بندی استفاده کنید.
اعتراض به دهک بندی یارانه
شما دهک چندم هستید؟ دهک معیشتیتان را در چند ثانیه استعلام بگیرید!
همانطور که گفتیم، معیار دهک بندی یارانه براساس میزان درآمد، گردش حساب بانکی، داراییهای ملکی و خودرویی و سطح هزینههای خانوار است؛ بنابراین، همین عوامل باعث تفاوت دهکها با یکدیگر میشود. خوشبختانه، اگر دهک خانوار به اشتباه بالا محاسبه شده باشد، امکان اعتراض و اصلاح آن از طریق سامانههای رسمی وجود دارد. برای اطلاع سریع و ساده از دهک معیشتی در هر زمان و هر روز، دهکتان را از طریق پیشخوان24 استعلام بگیرید؛ فقط شماره موبایل سرپرست خانوار را وارد کنید و وضعیت یارانهتان را ببینید!
نظرات کاربران