«سهام عدالت چیست؟» سوال رایجی که برای بسیاری از مردم هنوز با ابهاماتی همراه است. سهام عدالت، یکی از بزرگترین طرحهای اقتصادی کشور در سالهای گذشته بود که با هدف توزیع عادلانه ثروت و مشارکت مردم در اقتصاد کشور اجرا شد. آشنایی دقیق با جزئیات این طرح، از شرایط مشمولان، میزان سود، روشهای استعلام و انتقال تا اعتراض و فروش سهام، به شما کمک میکند که تصمیمهای آگاهانهتری بگیرید و از حقوق مالی خود بهدرستی استفاده کنید. در این مقاله به معرفی کامل سهام عدالت پرداخته و به تمام پرسشهای مهم شما درخصوص سهام عدالت، پاسخ میدهیم.
سهام عدالت چیست؟
سهام عدالت، سبدی از سهام شرکتهای بزرگ دولتی است که دولت در سالهای گذشته، بهصورت رایگان در اختیار اقشار کمدرآمد و روستاییان قرار داد تا هم مردم در اقتصاد کشور شریک شوند و هم از سود سالانه آن بهرهمند شوند. در حال حاضر حدود ۴۹ میلیون نفر مشمول این طرح هستند و ارزش سهام آنها با توجه به عملکرد بازار سرمایه، در تیرماه ۱۴۰۵ برای سبد یک میلیون تومانی به حدود ۷۶ میلیون تومان رسیده است.
سود سهام عدالت در ابتدا بهعنوان مجموعهای از سهام شرکتهای دولتی برای مشمولین واریز شد. مبلغ این سهام، برای هر فرد، در ابتدا معادل ۵۰۰ هزار تومان بود و پس از مدتی به یک میلیون تومان افزایش یافت. ارزش فعلی این سهام در تیر ۱۴۰۵ برای سبد یک میلیون تومانی به حدود ۷۶ میلیون تومان رسیده است . واریز سهام عدالت بهشکل سالیانه واریز میشود و افراد میتوانند سهام خود را مدیریت کنند. برای دریافت سود، ثبتنام و بهروزرسانی اطلاعات در سامانه سجام الزامی است.
انواع سهام عدالت
سهام عدالت به اقشار کمدرآمد تعلق میگیرد اما برخی افراد که شرایط متفاوتی از سایر مشمولین دارند. از همین رو انواع سهام عدالت را میتوان به شرح زیر تعریف کرد:
- سهام عدالت مددجویان بهزیستی: این نوع از سهام عدالت که به دو دهک کمدرآمد و نهادهای تحت حمایت بهزیستی و کمیته امداد امام (ره) تعلق میگیرد، دو برابر سهام سایر مشمولین است، چرا که مددجویان با ۵۰٪ تخفیف و اقساط ۱۰ ساله میتوانند سهام عدالت خود را دریافت کنند؛
- سهام عدالت نوزادان: بر اساس ماده ۱۱ قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت، این نوع سهام عدالت، به متولدین سال ۱۴۰۰ به بعد تعلق میگیرد. بر اساس این قانون، دولت مکلف است به ازای هر فرزند متولد شده از ابتدای سال ۱۴۰۰، مبلغی جهت خرید واحدهای صندوقهای سرمایهگذاری قابل معامله در بورس به نام فرزند اختصاص دهد. مبلغ اختصاصیافته برای هر فرزند بر اساس سال تولد متفاوت است. به اینصورت که ۱,۰۰۰,۰۰۰ تومان برای متولدین ۱۴۰۰، ۱,۵۰۰,۰۰۰ تومان برای متولدین ۱۴۰۱، و ۲,۰۰۰,۰۰۰ تومان برای متولدین ۱۴۰۲ در نظر گرفته شده است. برای دریافت آن، والدین باید ابتدا کد سجام را برای فرزند دریافت کرده و سپس از طریق پنجره ملی خدمات دولت هوشمند اقدام به ثبتنام کنند؛
- سهام عدالت متوفی: اگر متوفی در دوران حیاتش، جزء مشمولین سهام عدالت بوده، ورثه میتوانند پس از انحصار وراثت و تقسیم سهام، از این نوع سهام عدالت برخوردار شوند.
نکته: بسیاری از افراد در این دستهبندی جای نمیگیرند، اما واجد شرایط کلی سهام عدالت هستند و سود سهام هم برای آنها واریز میشود. بنابراین این دستهبندی تنها برای گروهی از مشمولین که شرایط ویژهتری دارند، تعریف شده است. بر اساس آخرین اخبار، حدود ۹ میلیون نفر جامانده از سهام عدالت وجود دارند که اولویت ثبتنام جدید با مددجویان کمیته امداد، بهزیستی و دهکهای پایین درآمدی خواهد بود.
افراد مشمول سهام عدالت
با مطرح شدن موضوع اختصاص سهام عدالت به مردم، یکی از سوالاتی که برای بسیاری پیش آمد، این بود که سهام عدالت به چه کسانی تعلق میگیرد؟ طبق سازوکار اولیه طرح اقتصادی سهام عدالت، گروههای زیر بهعنوان مشمولان اصلی سهام عدالت معرفی شدند:
- اقشار کمدرآمد جامعه مانند روستاییان و عشایر؛
- کارگران و کارکنان بخش دولتی و خصوصی کمدرآمد؛
- زنان سرپرست خانوار که منبع درآمد مستقلی ندارند؛
- سربازان نظام وظیفه در بازه زمانی اجرای طرح؛
- بازنشستگان و مستمریبگیران سازمان تامین اجتماعی و سایر صندوقها؛
- افراد تحت پوشش کمیته امداد امام خمینی (ره)، مددجویان سازمان بهزیستی و… .
نکته: بر اساس آخرین آمار، حدود ۴۹ میلیون نفر از جمعیت کشور مشمول این سهام هستند. همچنین طبق اعلام رئیس هیات مدیره اتحادیه تعاونیهای سهام عدالت، در حال حاضر جاماندگان این طرح شامل سه گروه هستند:
- حدود یک میلیون و ۸۵۰ هزار نفر که برگه سهام با مهر شرکتهای تعاونی در اختیار دارند اما به دلیل اختلالات سازمان خصوصیسازی از سبد سهام خارج شدند؛
- حدود ۴ میلیون و ۶۰۰ هزار نفر مددجویان کمیته امداد و بهزیستی؛
- حدود ۱۹ میلیون نفر دیگر که واجد شرایط دریافت هستند اما هنوز موفق به ثبتنام نشدهاند.
در حال حاضر ثبتنام جدید برای عموم متقاضیان جامانده تاکنون اعلام نشده و طرح اعطای مجدد سهام عدالت در حال بررسی است.
نحوه ثبتنام جاماندگان سهام عدالت
امکان ثبت نام سهام عدالت برای جاماندگان، فقط در مواقعی که دولت اعلام میکند، وجود دارد. بنابراین، پیش از هر اقدامی باید منتظر اعلام دولت مبنی بر اجرای طرح ثبتنام جاماندگان سهام عدالت باشید. طبق اعلام سرپرست سازمان خصوصیسازی، تشخیص افراد واجد شرایط بر عهده وزارت رفاه است و اگر فردی مشمول تشخیص داده نشد، میتواند اعتراض خود را به وزارت رفاه منتقل کند. گام بعدی این است که مدارک لازم برای ثبتنام سهام عدالت را جمعآوری و در زمان ثبتنام ارائه دهید. این مدارک عبارتاند از:
- شناسنامه و کارت ملی (یا رسید کارت ملی) متقاضی ثبتنام سهام عدالت؛
- شماره موبایل فعال و بهنام متقاضی؛
- شماره شبا و اطلاعات حساب بانکی فعال به نام متقاضی.
برای ثبتنام سهام باید به سامانه جامع اطلاعات مشتریان «سجام» به آدرس sejam.ir مراجعه، اطلاعات خواستهشده را کامل، مدارک لازم را بارگذاری و ثبتنام خود را نهایی کنید. پس از تکمیل اطلاعات، احراز هویت از طریق اپلیکیشنهای مورد تأیید (با گرفتن ویدیوی سلفی) انجام میشود و کد پیگیری ۱۰ رقمی برای شما ارسال میشود.
نکته: در حال حاضر ثبتنام عمومی جدید برای جاماندگان آغاز نشده و باید منتظر اعلام رسمی دولت باشید. افرادی که شماره شبای آنها نامعتبر است، میتوانند با مراجعه به سامانه سجام، شماره شبا را اصلاح کنند تا سود آنها واریز شود. به پیامکهای مشکوک با لینک ثبتنام توجه نکنید و فقط از طریق سامانه رسمی سجام اقدام کنید.
میزان واریزی سهام عدالت چقدر است؟
میزان سود سالیانه عایدی از شرکتهای دولتی که سهام آنها به مردم اختصاص داده شده، مطابق تصویب مجامع عمومی سالیانه شرکتها تعیین میشود و مبلغ دقیق آن قابل پیشبینی نیست. آخرین مرحله واریز سود سهام عدالت در خرداد ۱۴۰۵ انجام شد که مربوط به مرحله دوم سود عملکرد سال مالی منتهی به ۲۹ اسفند ۱۴۰۳ بود و به عنوان تسویه نهایی شرکتهای سرمایهپذیر با مردم محسوب میشود. در حال حاضر هیچ اطلاعیه رسمی از سوی سازمان بورس یا شرکت سپردهگذاری مرکزی درباره واریز سود جدید منتشر نشده است و اخبار منتشرشده در فضای مجازی فقط گمانهزنی است. درصورت انتشار خبر موثق از منابع معتبر، اطلاعرسانیهای لازم در همین بخش خدمتتان ارائه خواهد شد.
نکته: برای دریافت سود سهام عدالت، ثبتنام و بهروزرسانی اطلاعات در سامانه جامع اطلاعات مشتریان «سجام» به آدرس sejam.ir الزامی است. در صورت نبود اطلاعات یا اشتباه بودن شماره شبا، سود واریز نمیشود. سازمان بورس برای پرداخت سود سهام عدالت هیچ پیامکی حاوی لینک ارسال نمیکند؛ کلیک روی لینکهای مشکوک میتواند به سرقت اطلاعات بانکی منجر شود.
برای استعلام و مشاهده سهام عدالت میتوانید به سایت یا اپلیکیشن پیشخوان۲۴ مراجعه کنید.
استعلام سود سهام عدالت با پیشخوان۲۴
پیشخوان۲۴ در کنار ارائه سرویسهای مختلف مثل استعلام دهک یارانه و استعلام کالابرگ الکترونیک، سرویس استعلام واریز یارانه را نیز ارائه میدهد. فرایند استعلام واریز سهام از پیشخوان۲۴ بهقدری راحت است که میتوان آن را بهعنوان راحتترین روش استعلام سهام عدالت در نظر گرفت. کافیست:
- وارد سایت یا اپلیکیشن پیشخوان۲۴ شوید؛
- در بین خدمات اجتماعی و بیمه، سرویس «ارزش سهام عدالت» را انتخاب کنید؛
- کد ملی سهامدار را وارد کنید؛
- کد تایید پیامکشده به شماره موبایل سهامدار را وارد کنید؛
- فرایند استعلام را طی کرده و واریز یا عدم واریز سود سهام عدالت خود را مشاهده کنید.
لازم به ذکر است که با مراجعه به سایت سهام عدالت (sahamedalat.ir) نیز به اطلاعاتی نظیر واریز سود سهام دسترسی خواهید داشت.
نحوه دریافت وام سهام
در حال حاضر امکان دریافت وام سهام عدالت از طریق کارت اعتباری با وثیقه قرار دادن سهام، برای سهامدارانی که تاکنون سهام خود را نفروختهاند، فراهم است. مبلغ اعتبار این کارت معمولا معادل ۵۰ تا ۶۰ درصد ارزش روز سهام عدالت فرد است. با توجه به ارزش روز سهام عدالت در تیر ۱۴۰۵ (سبد ۵۳۲ هزار تومانی حدود ۱۱.۵ میلیون تومان)، سقف اعتبار تقریبی برای هر نفر حدود ۵ تا ۷ میلیون تومان خواهد بود.
از این کارت میتوان برای خرید از فروشگاههای طرف قرارداد بانکهای عامل استفاده کرد. نرخ سود این تسهیلات در صورت تبدیل به اقساط، حدود ۱۸ تا ۲۳ درصد و مهلت بازپرداخت آن ۳۶ ماه است. نکته مهم این است که اگر دارنده کارت، مبلغ استفادهشده را ظرف حدود ۳۰ روز تسویه کند، هیچ سودی به آن تعلق نمیگیرد و وام به صورت قرضالحسنه محاسبه میشود.
بانکهای عامل اصلی ارائهدهنده این تسهیلات شامل بانکهای زیر هستند:
- بانک ملی؛
- ملت؛
- صادرات؛
- تجارت؛
- رفاه کارگران.
فرآیند دریافت کارت اعتباری به صورت غیرحضوری و از طریق اپلیکیشنهایی مانند ایوا (مخصوص بانک ملی) انجام میشود و پیشنیاز آن، ثبتنام و احراز هویت در سامانه سجام است.
نحوه استعلام و انتقال سهام عدالت متوفیان
برای استعلام سهام عدالت متوفی و در واقع برای اینکه متوجه شوید متوفی سهام عدالت دارد یا نه، میتوانید از سرویس استعلام سهام عدالت پیشخوان۲۴ استفاده کنید. البته روشهای دیگری هم برای بررسی سهام و سود سهام عدالت متوفیان وجود دارد (مانند مراجعه به درگاه یکپارچه ذینفعان بازار سرمایه)؛ اما استعلام از این سایت، فرایند طولانیتر و پیچیدهتری دارد. گام نخست در انتقال سهام عدالت متوفیان به ورثه، تشکیل پرونده در درگاه یکپارچه ذینفعان بازار سرمایه است. پس از ورود به این سایت باید:
- به بخش «امور سهام عدالت متوفی» مراجعه کنید؛
- کد ملی و تاریخ فوت متوفی را وارد کنید؛
- گزینه «استعلام نوبت تشکیل پرونده» را انتخاب کنید؛
- درصورتیکه زمان تشکیل پرونده متوفی فرا رسیده بود، به یکی از دفاتر کارگزاری بورسی یا بانکهای ملی، ملت، پارسیان، رفاه کارگران و تجارت مراجعه کنید؛
- پس از تشکیل پرونده در یکی از مراکز مذکور، میتوانید از طریق بخش «استعلام وضعیت پرونده» در همین سایت، درخواست خود را پیگیری کنید.
توجه داشته باشید که برای استفاده از این سامانه، حداقل یکی از وراث باید در سامانه جامع اطلاعات مشتریان «سجام» ثبتنام و احراز هویت کرده و کد بورسی داشته باشد. سامانه انحصار وراثت متوفیان سهام عدالت در حال حاضر برای متوفیان پیش از تاریخ ۱۳۹۹/۰۵/۰۱ طراحی شده است.
نکته: دریافت سود سهام عدالت متوفیان تنها پس از انتقال رسمی سهام به وراث ممکن است. در زمان مراجعه به کارگزاریها و بانکهای معرفیشده، همراه داشتن مدارک زیر الزامی است:
- گواهی فوت متوفی (اصل یا تصویر برابر با اصل)؛
- کارت ملی و شناسنامه متوفی یا تصویر برابر با اصل آن؛
- کارت ملی و صفحه اول شناسنامه تمام وراث تعیینی در گواهی حصر وراثت یا تصویر برابر با اصل آن؛
- اصل گواهی قانونی انحصار وراثت (دادنامه) یا تصویر برابر با اصل آن؛
- اگر متوفی وصیتنامه رسمی داشته باشد و در گواهی حصر وراثت به آن اشاره شده باشد، ارائه اصل وصیتنامه یا تصویر برابر با اصل آن الزامی است.
روش اعتراض به واریز سود سهام چگونه است؟
اعتراض به واریز سود سهام زمانی مطرح میشود که واریز سود انجام نشود یا کمتر از میزان اعلامشده باشد. آخرین مرحله واریز سود سهام عدالت در خرداد ۱۴۰۵ انجام شد که مربوط به مرحله دوم سود عملکرد سال مالی منتهی به ۲۹ اسفند ۱۴۰۳ بود و بهعنوان تسویه نهایی شرکتهای سرمایهپذیر با مردم محسوب میشود. در صورت عدم واریز سود، ممکن است به یکی از دلایل زیر باشد:
- مسدود یا راکد بودن حساب بانکی سهامدار؛
- اشتباه بودن شماره شبای ثبتشده؛
- غیرفعال بودن کد شهاب حساب؛
- داشتن حساب مشترک، دوامضایی، ارزی یا بلندمدت؛
- تکمیل نکردن فرایند احراز هویت در سامانه جامع اطلاعات مشتریان «سجام».
کمتر واریز شدن سود سهام عدالت نیز معمولا به یکی از دلایل زیر است:
- فروش بخشی از سهام عدالت در سالهای گذشته؛
- دریافت وام سهام عدالت و کسر بخشی از سود سهام بابت بازپرداخت وام؛
- انتقال سهام (هبه یا ارث) و کاهش ارزش فعلی سهام؛
- تفاوت در ارزش اولیه سهام برای گروههای مختلف؛
- تفاوت سود شرکتهای سرمایهپذیر بورسی.
نکته: پیشنهاد میکنیم پیش از ثبت اعتراض، به سامانه سهام عدالت مراجعه و تمام موارد مذکور را بررسی کنید؛ چرا که بیشتر مواقع با ویرایش اطلاعات و تغییر شماره شبا سهام عدالت از طریق سامانه سجام (sejam.ir) مشکل برطرف میشود . در صورت بروز مشکل و نیاز به پیگیری، میتوانید از روشهای زیر اقدام کنید:
- تماس با مرکز پشتیبانی سهام عدالت به شماره ۱۵۶۹ (شبانهروزی) ؛
- مراجعه حضوری به بانک یا کارگزاری مربوطه؛
- در صورت حل نشدن مشکل، ثبت اعتراض از طریق درگاه یکپارچه ذینفعان بازار سرمایه.
هشدار: سازمان بورس برای پرداخت سود سهام عدالت هیچ پیامکی حاوی لینک ارسال نمیکند. کلیک روی لینکهای مشکوک میتواند به سرقت اطلاعات بانکی منجر شود.
نحوه فروش سهام عدالت
در حال حاضر امکان فروش سهام عدالت بهصورت مستقیم برای عموم مردم فعال نیست. با این حال، وزیر اقتصاد از شروع فرآیند آزادسازی سهام عدالت در تابستان امسال خبر داده و اعلام کرده است که این موضوع در دستور کار شورای عالی بورس قرار گرفته است. طبق اعلام وزیر، یکی از مهمترین پیشنیازهای اجرای این برنامه، برگزاری مجامع شرکتهای سرمایهگذاری استانی است. مراحل کلی فروش سهام عدالت (پس از فعالسازی رسمی) به ترتیب زیر است:
- اولین گام در فروش سهام عدالت، دریافت کد بورسی از طریق سامانه جامع اطلاعات مشتریان «سجام» به آدرس sejam.ir یا کارگزاریهای معتبر است. در مرحله بعد باید با مراجعه به سامانه رسمی سهام عدالت به آدرس samanese.ir، وضعیت و روش مدیریت سهام خود را بررسی کنید (مستقیم یا غیرمستقیم)؛
- اگر روش مدیریت شما مستقیم است، باید از طریق کارگزاری معتبر اقدام کنید. پس از ورود به پنل کارگزاری، در صورت فعال بودن امکان فروش، بخشی با عنوان سهام عدالت نمایش داده میشود و میتوانید درخواست فروش خود را ثبت کنید؛
- قوانین و محدودیتهای اعلامشده را مطالعه و تایید کنید؛
- نوع فروش را از بین فروش یکجا یا فروش انتخابی، انتخاب کنید (بر اساس دستورالعملهای قبلی، از هر سهام فقط تا سقف ۳۰ درصد مجاز به فروش هستید. در مرحله دوم، سهامداران روش مستقیم توانستند ۳۰ درصد دوم سهام خود را نیز آزاد و قابل فروش کنند)؛
- پس از بررسی اطلاعات، درخواست فروش را ثبت نهایی کنید؛
- در بخش درخواستها میتوانید جزئیات سهام را مشاهده و در صورت نیاز، فروش را لغو کنید.
جمعبندی
در پاسخ به سوال سهام عدالت چیست؟ میتوان گفت سهام عدالت ابزاری برای توانمندسازی اقتصادی خانوادههای کمدرآمد و گسترش عدالت اجتماعی است که طی سالها، تغییرات مختلفی را پشتسر گذاشته است. در سال ۱۴۰۵، حدود ۴۹ میلیون نفر مشمول این طرح هستند و ارزش سهام عدالت برای سبد یک میلیون تومانی به حدود ۷۶ میلیون تومان رسیده است. آخرین مرحله واریز سود سهام عدالت در خرداد ۱۴۰۵ انجام شد که مربوط به سود عملکرد سال مالی منتهی به اسفند ۱۴۰۳ بود. با توجه به سازوکارهای موجود برای استعلام، دریافت سود، ثبت اعتراض، انتقال سهام متوفیان و فروش مدیریتشده سهام، آگاهی از آخرین تغییرات و پیگیری واریز سود از طریق سامانههای معتبری مثل پیشخوان۲۴ و سجام نقش مهمی در بهرهمندی حداکثری از این طرح دارد. همچنین، ثبتنام و بهروزرسانی اطلاعات در سامانه سجام، شرط ضروری برای دریافت سود و استفاده از خدمات مرتبط با سهام عدالت است. در نهایت، شناخت دقیق مقررات، استفاده از مسیرهای رسمی و خودداری از کلیک روی پیامکهای مشکوک، بهترین راه برای حفظ ارزش سهام و جلوگیری از بروز مشکلات احتمالی در آینده خواهد داشت. با توجه به تغییرات مستمر در سیاستهای این طرح، همواره پیگیری اخبار از منابع رسمی مانند سازمان بورس و اوراق بهادار و وزارت اقتصاد توصیه میشود.
نظرات کاربران