«سهام عدالت چیست؟» سوال رایجی که برای بسیاری از مردم هنوز با ابهاماتی همراه است. سهام عدالت، یکی از بزرگترین طرحهای اقتصادی کشور در سالهای گذشته بود که با هدف توزیع عادلانه ثروت و مشارکت مردم در اقتصاد کشور اجرا شد. آشنایی دقیق با جزئیات این طرح، از شرایط مشمولان، میزان سود، روشهای استعلام و انتقال تا اعتراض و فروش سهام، به شما کمک میکند که تصمیمهای آگاهانهتری بگیرید و از حقوق مالی خود بهدرستی استفاده کنید. در این مقاله به معرفی کامل سهام عدالت پرداخته و به تمام پرسشهای مهم شما درخصوص سهام عدالت، پاسخ میدهیم.
سهام عدالت چیست؟
در سال ۱۳۸۵، دولت وقت، تصمیم گرفت بخشی از سهام ۴۹ شرکت سرمایهپذیر دولتی را تحت عنوان سهام عدالت و بهصورت سبد سهام به اقشار کمدرآمد جامعه اختصاص دهد. هدف از این طرح کاهش اختلاف طبقاتی و افزایش مشارکت عموم مردم در اقتصاد کشور است. درحالحاضر حدود ۵۰ میلیون نفر مشمول این طرح هستند و در بازههای زمانی مشخصی، سود سهام خود را دریافت میکنند.
سود سهام عدالت در ابتدا بهعنوان مجموعهای از سهام شرکتهای دولتی برای مشمولین واریز شد. مبلغ این سهام، برای هر فرد، در ابتدا معادل ۵۰۰ هزار تومان بود و پس از مدتی به یک میلیون تومان افزایش یافت. واریز سهام عدالت بهشکل سالیانه واریز میشود و افراد میتوانند سهام خود را مدیریت کنند.
انواع سهام عدالت
سهام عدالت به اقشار کمدرآمد تعلق میگیرد اما برخی افراد که شرایط متفاوتی از سایر مشمولین دارند. از همین رو انواع سهام عدالت را میتوان به شرح زیر تعریف کرد:
- سهام عدالت مددجویان بهزیستی: این نوع از سهام عدالت که به دو دهک کمدرآمد و نهادهای تحت حمایت بهزیستی و کمیته امداد امام (ره) تعلق میگیرد، دو برابر سهام سایر مشمولین است. زیرا مددجویان بهزیستی با ۵۰٪ تخفیف و اقساط ۱۰ ساله میتوانند سهام عدالت خود را دریافت کنند؛
- سهام عدالت نوزادان: بر اساس ماده 11 قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت، این نوع سهام عدالت، به متولدین سال ۱۴۰۰ به بعد تعلق میگیرد. برای دریافت آن والدین باید کد سجام را دریافت و سپس فرآیند ثبتنام را تکمیل کنند؛
- سهام عدالت متوفی: اگر متوفی در دوران حیاتش، جزو مشمولین سهام عدالت بوده، ورثه میتوانند پس از انحصار وراثت و تقسیم سهام، از این نوع سهام عدالت برخوردار شوند.
بسیاری از افراد در این دستهبندی جای نمیگیرند، اما واجد شرایط کلی سهام عدالت هستند و سود سهام هم برای آنها واریز میشود. بنابراین این دستهبندی تنها برای گروهی از مشمولین که شرایط ویژهتری دارند، تعریف شده است.
ماده 11 قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت: دولت مکلف است به ازای هر فرزند که از ابتدای سال ۱۴۰۰ متولد شود، مبلغ ده میلیون (۱۰،۰۰۰،۰۰۰) ریال تا سقف سالانه ده هزار میلیارد (۱۰،۰۰۰،۰۰۰،۰۰۰،۰۰۰) ریال صرفاً جهت خرید واحدهای صندوق های سرمایه گذاری قابل معامله در بورس به نام فرزند اختصاص دهد. ساز و کار اجرائی از جمله نحوه خرید و انتخاب صندوق و هزینه های مرتبط به پیشنهاد وزارت امور اقتصادی و دارایی به تصویب هیأت وزیران می رسد.
افراد مشمول سهام عدالت
با مطرح شدن موضوع اختصاص سهام عدالت به مردم، یکی از سوالاتی که برای بسیاری پیش آمد، این بود که سهام عدالت به چه کسانی تعلق میگیرد؟ طبق سازوکار اولیه طرح اقتصادی سهام عدالت، گروههای زیر بهعنوان مشمولان اصلی سهام عدالت معرفی شدند:
- اقشار کمدرآمد جامعه مانند روستاییان و عشایر؛
- کارگران و کارکنان بخش دولتی و خصوصی کمدرآمد؛
- زنان سرپرست خانوار که منبع درآمد مستقلی ندارند؛
- سربازان نظام وظیفه در بازه زمانی اجرای طرح؛
- بازنشستگان و مستمریبگیران سازمان تأمین اجتماعی و سایر صندوقها؛
- افراد تحت پوشش کمیته امداد امام خمینی، مددجویان سازمان بهزیستی و… .
نحوه ثبتنام جاماندگان سهام عدالت
امکان ثبت نام سهام عدالت برای جاماندگان، فقط در مواقعی که دولت اعلام میکند، وجود دارد. بنابراین، پیش از هر اقدامی باید منتظر اعلام دولت مبنی بر اجرای طرح ثبتنام جاماندگان سهام عدالت باشید. گام بعدی این است که مدارک لازم برای ثبتنام سهام عدالت را جمعآوری و در زمان ثبتنام ارائه دهید؛ این مدارک عبارتاند از:
- شناسنامه و کارت ملی (یا رسید کارت ملی) متقاضی ثبتنام سهام عدالت؛
- شماره موبایل فعال و بهنام متقاضی؛
- شماره شبا و اطلاعات حساب بانکی متقاضی.
برای ثبتنام سهام باید به سایت ثبت نام سهام عدالت «سجام» مراجعه، اطلاعات خواستهشده را کامل، مدارک لازم را بارگذاری و ثبتنام خود را نهایی کنید.
میزان واریزی سهام عدالت چقدر است؟
میزان سود سالیانه عایدی از شرکتهای دولتی که سهام آنها به مردم اختصاص داده شده، مطابق تصویب مجامع عمومی سالیانه شرکتها تعیین میشود و مبلغ دقیق آن قابل پیشبینی نیست. طبق واریزیهای قبلی، میزان واریزی سود سهام عدالت برای سبدهای مختلف، از ۶۰۰ هزار تومان تا ۵/۱ میلیون تومان متغیر است.
نکته: سود سهام عدالت طبق مصوبه شورای عالی بورس، از سال ۱۴۰۴ بهجای یک مرحله، در چند مرحله واریز میشود.
برای استعلام و مشاهده سهام عدالت میتوانید به سایت یا اپلیکیشن پیشخوان۲۴ مراجعه کنید.
استعلام سود سهام عدالت با پیشخوان۲۴
پیشخوان۲۴ در کنار ارائه سرویسهای مختلف مثل استعلام دهک یارانه و استعلام کالابرگ الکترونیک، سرویس استعلام واریز یارانه را نیز ارائه میدهد. فرایند استعلام واریز سهام از پیشخوان۲۴ بهقدری راحت است که میتوان آن را بهعنوان راحتترین روش استعلام سهام عدالت در نظر گرفت. کافیست:
- وارد سایت یا اپلیکیشن پیشخوان۲۴ شوید؛
- در بین خدمات اجتماعی و بیمه، سرویس «ارزش سهام عدالت» را انتخاب کنید؛
- کد ملی سهامدار را وارد کنید؛
- کد تایید پیامکشده به شماره موبایل سهامدار را وارد کنید؛
- فرایند استعلام را طی کرده و واریز یا عدم واریز سود سهام عدالت خود را مشاهده کنید.
لازم به ذکر است که با مراجعه به سایت سهام عدالت (sahamedalat.ir) نیز به اطلاعاتی نظیر واریز سود سهام دسترسی خواهید داشت.
نحوه دریافت وام سهام
درحالحاضر امکان دریافت وام سهام عدالت فراهم نیست؛ اما فرایند کلی وام سهام عدالت به این صورت است که یک کارت اعتباری به سهامدار ارائه میشود که مبلغ آن معادل ۶۰ درصد ارزش روز سهام اوست. از این کارت میتوان برای خرید از فروشگاههای طرف قرارداد بانکهای عامل استفاده کرد. معمولاً سود این وام ۱۸ درصد و مهلت پرداخت آن ۳۶ ماه است.
نحوه استعلام و انتقال سهام عدالت متوفیان
برای استعلام سهام عدالت متوفی و در واقع برای اینکه متوجه شوید متوفی سهام عدالت دارد یا نه، میتوانید از سرویس استعلام سهام عدالت پیشخوان۲۴ استفاده کنید. البته روشهای دیگری هم برای بررسی سهام و سود سهام عدالت متوفیان وجود دارد مثل مراجعه به dara.csdiran.ir؛ اما استعلام از این سایت، فرایند طولانیتر و پیچیدهتری دارد.
گام نخست در انتقال سهام عدالت متوفیان به ورثه، تشکیل پرونده در درگاه یکپارچه ذینفعان بازار سرمایه (dara.csdiran.ir) است. پس از ورود به این سایت باید:
- به بخش امور سهام عدالت متوفی مراجعه کنید؛
- کد ملی و تاریخ فوت متوفی را وارد کنید؛
- گزینه استعلام نوبت تشکیل پرونده را انتخاب کنید؛
- درصورتیکه زمان تشکیل پرونده متوفی فرا رسیده بود، به یکی از دفاتر کارگزاری بورسی یا بانکهای ملی، ملت، پارسیان و تجارت مراجعه کنید؛
- پس از تشکیل پرونده در یکی از مراکز مذکور، میتوانید از طریق بخش «استعلام وضعیت پرونده» در همین سایت، درخواست خود را پیگیری کنید.
در زمان مراجعه به کارگزاریها و بانکهای معرفیشده، همراه داشتن مدارک زیر الزامی است:
- گواهی فوت متوفی؛
- کارت ملی و شناسنامه متوفی یا تصویر برابر با اصل آن؛
- کارت ملی و صفحه اول شناسنامه تمام وراث یا تصویر برابر با اصل آن؛
- اصل گواهی قانونی انحصار وراثت یا تصویر برابر با اصل آن؛
- اگر متوفی وصیتنامه رسمی داشته باشد و در گواهی حصر وراثت به آن اشاره شده باشد، ارائه اصل وصیتنامه یا تصویر برابر با اصل آن الزامی است.
روش اعتراض به واریز سود سهام چگونه است؟
اعتراض به واریز سود سهام زمانی مطرح میشود که واریز سود انجام نشود یا کمتر از میزان اعلامشده باشد. در مورد اول، عدم واریز سود سهام عدالت ممکن است به یکی از دلایل زیر باشد:
- مسدود یا راکد بودن حساب بانکی سهامدار؛
- اشتباه بودن شماره شبای ثبتشده؛
- غیرفعال بودن کد شهاب حساب؛
- داشتن حساب مشترک، دوامضایی، ارزی یا بلندمدت؛
- تکمیل نکردن فرایند احراز هویت در سامانه سجام.
کمتر واریز شدن سود سهام عدالت نیز معمولاً به یکی از دلایل زیر است:
- فروش بخشی از سهام عدالت در سالهای گذشته؛
- دریافت وام سهام عدالت و کسر بخشی از سود سهام بابت بازپرداخت وام؛
- انتقال سهام (هبه یا ارث) و کاهش ارزش فعلی سهام؛
- تفاوت در ارزش اولیه سهام برای گروههای مختلف؛
- تفاوت سود شرکتهای سرمایهپذیر بورسی.
پیش از شکایت از سود سهام، پیشنهاد میکنیم به سامانه sahamedalat.ir مراجعه و تمام موارد مذکور را بررسی کنید. در اکثر مواقع با ویرایش اطلاعات و تغییر شماره شبا سهام عدالت، مشکل برطرف میشود؛ اما اگر همچنان اعتراض دارید، میتوانید یکی از روشهای زیر را برای اعتراض انتخاب کنید:
- تماس با مرکز پشتیبانی سهام عدالت به شماره ۱۵۶۹؛
- مراجعه حضوری به بانک یا کارگزاری مربوطه؛
- درصورت حل نشدن مشکل، ثبت اعتراض در درگاه ذینفعان بازار سرمایه.
نحوه فروش سهام عدالت
پیش از پرداختن به جزئیات نحوه فروش سهام عدالت باید اشاره کنیم که درحالحاضر امکان خریدوفروش سهام عدالت وجود ندارد؛ اما بنا به گفته وزیر اقتصاد، قرار است بهزودی امکان فروش سهام عدالت، بهصورت مدیریتشده و تدریجی برای سهامداران فراهم شود. مراحل فروش سهام عدالت به ترتیب زیر است:
۱. اولین گام در فروش سهام عدالت، دریافت کد بورسی ازطریق سامانه سجام یا کارگذاریهای معتبر است؛
۲. در مرحله بعد باید با مراجعه به سایت samanese.ir، سهام خود را آزادسازی کنید؛
۳. در ادامه به سایت edalat.farabixo.com مراجعه و وارد حساب خود شوید؛
۴. قوانین را مطالعه و تایید کنید؛
۵. نوع فروش را انتخاب کنید؛ «فروش یکجا» یا «فروش انتخابی». (از هر سهام، فقط تا سقف ۳۰ درصد مجاز به فروش هستید)؛
۶. پس از بررسی اطلاعات، درخواست فروش را ثبت نهایی کنید؛
۷. در بخش درخواستها میتوانید جزئیات سهام را مشاهده و درصورت نیاز، فروش را لغو کنید.
چند نکته:
- پس از فروش سهام، واریز وجه ممکن است از چند روز تا چند هفته طول بکشد و این مدت به بانک یا کارگزاری انتخابی بستگی دارد؛
- اگر در زمان آزادسازی، مدیریت غیرمستقیم را انتخاب کرده باشید، میتوانید ازطریق کارگزاریها و بانکها اقدام به فروش کنید؛ برای این کار باید در سجام ثبتنام کنید و پس از دریافت کد بورسی، درخواست فروش را در سایت کارگزاری یا بانک مورد نظر ثبت کنید.
جمعبندی
در پاسخ به سوال سهام عدالت چیست؟ میتوان گفت سهام عدالت ابزاری برای توانمندسازی اقتصادی خانوادههای کمدرآمد و گسترش عدالت اجتماعی است که طی سالها، تغییرات مختلفی را پشتسر گذاشته است. با توجه به سازوکارهای موجود برای استعلام، دریافت سود، ثبت اعتراض و انتقال سهام متوفیان، آگاهی و پیگیری واریز سود ازطریق سامانههای معتبری مثل پیشخوان۲۴ نقش مهمی در بهرهمندی حداکثری از این طرح دارد. در نهایت، شناخت دقیق مقررات و استفاده از مسیرهای رسمی، بهترین راه برای حفظ ارزش سهام و جلوگیری از بروز مشکلات احتمالی در آینده خواهد داشت.
نظرات کاربران